Andi Tela

lami është vlerë për Shqipërinë dhe Europa duhet ta pranojë Shqipërinë pikërisht për këtë". Kjo deklaratë i përket ministrit italian në Parlamentin Botëror të Shteteve Për Siguri dhe Paqe, Alfredo Maiolese, i konvertuar në mysliman.

Maiolese për 40 ditë me radhë ishte pjesë e një grupi besimtarësh myslimanë, anëtarë të familjeve mbretërore të shteteve arabe si dhe italianësh, që vizituan Shqipërinë. Vizita në Shqipëri u zhvillua në një moment të veçantë, në muajin e Ramazanit. Larg hoteleve luksoze dhe protokolleve zyrtare, grupi prej rreth 20 anëtarësh vizitoi thuajse të gjitha xhamitë shqiptare, madje duke kaluar netët nëpër to, në mënyrë që veç qëndrimit në shtëpitë e Zotit, të kryenin edhe adhurimet aty, për më tepër gjatë muajit të shenjtë të Ramazanit. Tri ditë më parë, një ditë para largimit nga Shqipëria, ministrin italian 44-vjeçar e takuam në xhaminë e Rrugës së Kavajës në Tiranë, ku ndodhej për vizitë. I veshur me një veshje të thjeshtë myslimane, ai dha këtë intervistë për gazetën "Panorama".
Përse ndodheni në Tiranë?
Unë ndodhem në Tiranë në kuadër të një vizite nëpër vende myslimane. Nuk kam qenë kurrë në Shqipëri dhe meqë është një vend me shumicë myslimane që dëshiron të hyjë në Bashkimin Europian, doja të shikoja nga afër se si është situata e myslimanizmit në këtë vend.
Do të qëndroni gjatë në Shqipëri, cili është qëllimi juaj?
Rreth 40 ditë. Dua të shikoj rreth e rrotull vendit.
Pse e braktisët fenë tuaj dhe u konvertuat në mysliman?
Ka dy arsye. E para është fillesa, ose si të them, ftesa e një njeriu për t'u kthyer në mysliman, saktësisht e Princit Abdul të Arabisë Saudite dhe e dyta iluminizmi. Unë iu drejtova All'llahut dhe i thashë: Ti je Zoti im, më jep një përgjigje.
Si shtetas perëndimor, a keni ndeshur në probleme për faktin që jeni kthyer në mysliman në një vend kristian si Italia?
Unë jam europian dhe Europa është një kombinim kombesh dhe kulturash, që kanë qëllim të sjellin zhvillim. Në Europë kemi liri besimi, liri mendimi, liri shprehjeje dhe lëvizjeje. Nuk ka lidhje me pozicionin shtetëror. Shteti është laik dhe nuk ka të bëjë me besimin. Gjithkush mund të zgjedhë atë që do. Islami nuk i sjell probleme Europës, nëse nuk është vetë Europa që hap probleme, apo më mirë të them ndonjë parti politike, e cila për të rënë në sy krijon përplasje mes islamizmit dhe kristianizmit. Por njerëzit nuk janë kundër islamit. Është politika që i instrumentalizon. Për shembull, le të marrim rastin në Francë. Franca, në një kohë të tillë vështirësish ekonomike në botë, nuk duhet ta ketë problem gruan. Një grua mund të dalë rrugës me minifund dhe askush nuk thotë asgjë, ndërsa kur vendos një shami në kokë dhe është e mbuluar bëhet problem. Kjo nuk duhet të jetë shokuese. Myslimanët respektojnë ligjin e Zotit dhe të njeriut. Është e rëndësishme që të respektohet Kushtetuta europiane dhe ajo e secilit vend, në Itali është Kushtetuta europiane dhe ajo italiane, në Shqipëri është Kushtetuta shqiptare. Është e rëndësishme që njerëzit si do qofshin, t'i respektojnë këto ligje dhe ligjet duhet të respektojnë lirinë e njeriut. Sepse në një lloj kuptimi është si komunizmi. Ju në Shqipëri e keni kaluar atë. Në vitin 1989 ju zbuluat se komunizmi nuk ishte ai që sillte lumturinë dhe iu drejtuat kapitalizmit si zgjidhje. Zgjidhja e vërtetë për mua është islami, ai islam që respekton burrat, gratë, kombet, kristianët, jo kristianët, islami i respekton të gjithë. Dhe është feja që krijon stabilitet, paqe qëndrueshmëri mes kombeve dhe njerëzve.
Cili është aktiviteti juaj aktual në Itali?
Unë jam profesor ekonomie dhe kam marrë doktoraturën edhe për të drejtën ndërkombëtare dhe ndonjëherë shkoj në Xhenova dhe jap mësim atje mbi islamin dhe kuptimin e kësaj feje.
Qeveria Berluskoni njihet si një qeveritë e ekstremit të djathtë si dhe që ndjek politika diskriminuese ndaj emigrantëve. Shumica e emigrantëve në Itali i përkasin pikërisht vendeve islame. Cili është mendimi juaj për këtë?
Njerëzit nuk arrijnë të kuptojnë ndryshimin mes myslimanizmit dhe emigracionit klandestin. Lufta e Qeverisë tani është kundër emigracionit klandestin dhe jo emigracionit, edhe pse ndonjëherë këto ngatërrohen. Për shembull, shumë vite më parë në Itali nga Maroku erdhën marokenët, por ata ishin myslimanë, apo shqiptarët, myslimanë apo kristianë, çfarëdo qofshin, ata ishin të varfër dhe donin të hanin e të merrnin më shumë se sa kishin pasur më parë dhe në Itali gjetën parajsën. Kështu filluan të shkelnin ligjet, të vidhnin, të vrisnin. Nëse ata do të kishin qenë myslimanë të vërtetë, nuk do të kishin vrarë, se do të respektonin ligjin e Zotit, por ata nuk ishin dhe kështu italianët filluan të kishin frikë prej tyre, për shkak të sjelljeve që bënin. Sot falë Zotit imazhi i shqiptarëve në Itali ka ndryshuar, sepse ata tani kanë një familje dhe një sjellje shumë të mirë dhe kristianë apo myslimanë, janë të pranueshëm për italianët. Sot problemi janë rumunët, sepse ata vijnë dhe krijojnë probleme të mëdha.
Prej sa kohësh ndiqni në fenë islame?
Që 17 vjeç.
Dhe sot jeni?
Jam 44 vjeç.
Punoni për një qeveri laike, a ndiheni në pozitë për veshjen tuaj tradicionale islame që keni aktualisht?

Unë në Itali nuk vishem kështu. Jam veshur me veshje islame, sepse jam mes vëllezërve. Unë nuk kam ardhur këtu as si deputet dhe as si ministër, por si vëlla mes myslimanëve në xhami. Në Itali vishem me kollare e xhaketë. Është çështje sintonie: Po të shkoj në Mekë, vishem si mysliman, por po të kem takim me Kryeministrin Sali Berisha, do të vishem me kostum.Ç'përshtypje keni për Shqipërinë dhe rrugën e saj në integrimin europian?Vlera e Shqipërisë është islami dhe Europa duhet ta pranojë të tillë. Është njëlloj sikur Europa ta pranonte Romën pa Koloseun, Pizzan pa kullën e famshme,apo Venecian pa kanalet detare.

 Kush është ministri Alfredo Maiolese

Alfredo Maiolese, Ambasadori Fuqiplotë dhe ministri italian në Parlamentin Ndërkombëtar për Siguri dhe Paqe, është diplomuar për Ekonomi si dhe për Marrëdhënie Ndërkombëtare. Maiolese është i martuar dhe ka dy fëmijë. Gjithashtu është president i Akademisë Diplomatike në Genova në Italisë. Në 1993 kur kishte 10 vjet që ishte konvertuar në mysliman, ai u bë Kryetari i Bashkësisë Islame të Genovas dhe anëtar i Këshillit i Feve të qytetit të Genovas. Në 2005 ai emërohet anëtar i Këshillit Akademik i Universitetit Italo-Zviceran për Paqe. Që nga viti 2005 është anëtar i Jurisë Ndërkombëtare për çmimin "Gruaja e Vitit", që jepet nga Universum, Zvicër dhe që mbahet çdo vit në Lugano. Në 2006 Maiolese emërohet Ambasador Kulturor për zonën e Mesdheut në Universum, Zvicër. Po në 2006 emërohet Ambasador Fuqiplotë i Parlamentit Ndërkombëtar për Siguri dhe Paqe. Në 2007, diplomati italian, Maiolese, i konvertuar në mysliman, do të ishte i ftuar në pallatin e Mbretit Abdullah në Mekë në Arabinë Saudite.                                          fa.ma.

Kjo eshte historia e nje romi ne Vlore qe ka gjetur ne plehra nje foshnje te bardhe te braktisur dhe e rrit prej dy vitesh, e ka biresuar.

Petrit Marku

“Promovojmë trashëgiminë”

 Petrit Marku, kryetari i komunës së Kallmetit, është inxhinier, babai i katër fëmijëve, të cilët thotë se dëshiron t’i edukojë mbi baza të shëndosha morale. Reagimi ndaj “çështjes së Klodit” bëhet disi më i ashpër, duke iu larguar qytetit. Banorët e komunave janë më radikalë lidhur me çështjen e homoseksualizmit. “Në konceptin tim, po në përgjithësi të shqiptarëve, thelbësore është ruajtja e trashëgimisë. Baza e shoqërisë sonë është familja dhe ne kemi për detyrë që ta mbrojmë atë. Deklarata e djalit në “Big Brother” dhe gjithçka që pasoi më tej është një show televiziv. Komuniteti homoseksual është në minorancë, jo vetëm në Shqipëri, por sipas informacioneve që kam, edhe në të gjithë Mesdheun dhe praktikisht nuk ishte e nevojshme që t’i bëhej kaq shumë jehonë”, thotë kryetari i komunës së Kallmetit. Duke iu referuar besimit fetar, ai thotë se marrëdhënia mashkull-femër, është ajo që duhet “promovuar”. “Ne i përkasim kryesisht besimit katolik dhe detyrimi ynë është të krijojmë familjen e të ruajmë trashëgiminë. Sigurisht që protesta mund të quhet një reagim momental, e cila edhe mund të mos ishte bërë. I kuptoj shumë mirë parimet e të drejtave të njeriut, të cilat duhet të zbatohen, por më së pari ne kemi për detyrë të edukojmë fëmijët tanë në mënyrën më të mirë të mundshme dhe të zbatojmë ato rregulla, që janë vendosur shumë kohë përpara nesh. Ky nuk është vetëm mendimi im, por edhe i shumë intelektualëve të tjerë në Lezhë”.

 Pashk Përvathi, piktor

“Protesta, një autogol”

Piktori i njohur lezhjan, Pashk Përvathi do të kishte preferuar më së shumti të fliste mbi artin, mbi pikturën, por kur bëhet fjalë për një çështje që ka prekur edhe qytetin e tij. Siç ndodh rëndom, ishte në një moment krijimtarie, kur dëgjoi zërat e protestuesve, që vinin nga sheshi. “Ishte buzë mbrëmje. Koret zanore të të rinjve vinin deri në studion time. “Çka ndodhur?”, thashë me vete. Fushata elektorale ishte larg. Koncert nuk ishte lajmëruar më parë. KUTITË! Po, po. KUTITË.! Njerëzit kanë dalë në shesh për “Kutitë”. E ashtu, me penela në dorë dola në ballkonin e pasmë të shtëpisë, me front nga vinin zërat. Por jo. Fjalori nuk ishte politik. Ishte tjetër e me zor dalloheshin shprehjet. “Nxirreni jashtë k.... italiane!!” “Është nga Vlora s’është nga Lezha”... Më erdhi keq për Klodin”, thotë piktori. Duke qenë njeri i artit, ai është kundër protestave e manifestimeve që denigrojnë një komunitet shoqëror. Por jo vetëm për këtë. Ai është i bindur se, nëse të rinjtë protestues nuk do të ishin treguar të nxitur, do ishte folur më pak për këtë çështje e më pak për Lezhën. 

“AUTOGOL. I madh bile.. Kjo qe bindja ime në atë moment dhe doli se qe i vërtetë arsyetimi im. Këta djem sot do ndjeheshin më pak të fyer, ngjarja do ishte harruar e jeta në këtë qytet të vogël do vazhdonte si më parë, nëse ajo protestë atë natë nuk do ishte bërë”, thotë piktori.

Homoseksualizmi dhe debati që shkaktoi letra e hapur e të riut nga Lezha
“Respekt, por s’i duam në shtëpi”

 Intelektualët e qytetit: Eshtë gjah për show mediatik

Të gjithë dëshirojnë që të respektohen të drejtat e njeriut, që kushdo të mund të gëzojë edhe lirinë seksuale, por askush nuk do të donte që të kishte në shtëpinë e vet një homoseksual.
 Ndonëse një fenomen aspak i ri, homoseksualizmi vazhdon të mbetet një temë “tabu” në Shqipëri. Këtë e vërtetoi thjesht dhe vetëm një deklaratë e një të riu në reality show-n “Big Brother”. Përmes një letre të hapur dërguar së ëmës, Klodi, një i ri që prej shumë vitesh jetonte në Itali, pranoi përmes ekranit të “Top Channel” homoseksualitetin e tij. Kaq u desh që kjo deklaratë të kthehej në një “çështje”. Madje pati edhe protesta në Lezhë, qytetin, ku i riu ka jetuar vite më parë. Një grup të rinjsh protestuan kundër Klodit. U ndien të fyer, madje që të shpëtonin “nderin” e qytetit të tyre thanë se ai nuk është nga Lezha. Protesta hapi një tjetër debat. Aktivistë të të drejtave të njeriut, përfaqësues shoqatash u dyndën të mbanin anën e Klodit e të “kryqëzonin” të rinjtë lezhjanë që protestuan. Dhe debati ndjek debatin, në një zinxhir që nuk i dihet fundi. Një intelektual lezhjan thotë se debati është i mirë, por shpreson “që të mos arrijmë në atë pikë, sa të ndihemi në faj që jemi në shumicë heteroseksuale”. Sigurisht, Lezha nuk është një grup të rinjsh gjaknxehtë. Ndonëse një qytet i vogël, Lezha ka nxjerrë boll intelektualë: shkrimtarë, gazetarë, piktorë, por edhe politikanë... Disa syresh nuk pranojnë të flasin. E vështirë të marrësh një pozicion në këtë rast, por ka edhe nga ata që ndajnë mendimin e tyre mbi këtë temë, me të cilën jemi përballur edhe më parë, por ndoshta jo kaq hapur. Për shkrimtarin dhe politikanin Preç Zogaj, homoseksualizmi është një çështje vetjake, jo detyrimisht duhet bërë publike, por gjithsesi duhet respektuar nga pushtetarë e ligjbërës. Sipas tij “çështja Klodi” po instrumentalizohet nga të gjitha palët që po e trajtojnë këtë temë. Madje ai vë në dyshime edhe protestën, e cila nuk është e çuditshme që të jetë e nxitur. “Është më tepër protestë e sedrës, që edhe mund të inskenohet për të bërë lajm. Është interesante kjo. Fakti që ne të gjithë po e diskutojmë, do të thotë se “Big Brother” ka prodhuar një ngjarje suplementare për t’u bërë interesant”, thotë ai. Mark Marku, deputet i Lezhës, deri diku e “justifikon” protestat e lezhjanëve, duke iu referuar mentalitetit, por fesë. “Nuk duhet harruar edhe fakti se protestuesit vijnë nga një zonë katolike, dhe homoseksualizmi është i papajtueshëm si me katolicizmin, ashtu edhe me pjesën dërmuese të të gjitha besimeve”, thotë Marku, duke shtuar se gjithsesi reagimi i protestuesve është i ekzagjeruar, po aq sa edhe reagimi ndaj protestuesve. Një tjetër lezhjan, studiuesi i letërsisë, Agron Gjekmarkaj thotë se “është naivitet të mendosh që në vendin tonë nuk ka pasur dhe nuk do të ketë të tillë. Klodi ndoshta është thirrur në këtë program edhe për faktin që është homoseksual, sepse si i tillë është një “gjah” shumë interesant për show mediatik. Por shoqëria në këtë rast shfaqet në dy këndvështrime, në atë tradicionale të jetës, ku një “prani” e tillë është e keqgjykuar dhe e përbuzur, si dhe me ata zëra, ku e shohin fenomenin e homoseksualitetit si diçka ndryshe, krejt personale e individuale, si çështje e lirive të njeriut. Kështu që debati në këtë pikëpamje është i dobishëm deri në masën, që nuk keqpërdoret për qëllime interesi”. Piktori i njohur Pashk Përvathi, kujton ndjesitë e atypëratyshme që i krijuan zërat e protestuesve. Ai e quan një “autogol” të bashkëqytetarëve të tij. Nëse ajo protestë nuk do të ishte zhvilluar, ndoshta do të ishte folur më pak për këtë çështje. Protestat nuk i mbështet as kryekomunari i Kallmetit, Petrit Marku, ndonëse ai është më i prerë se bashkëqytetarët e tjerë, mbi këtë çështje. Ai thotë se shqiptarët i japin një rëndësi të veçantë familjes dhe trashëgimisë dhe kjo duhet promovuar. Çdo gjë tjetër është një show televiziv. Ai thotë se mendimin e tij e mbështesin edhe shumë intelektualë të tjerë lezhjanë, të cilët kanë më tepër për zemër të respektojnë ca “rregulla” që janë vendosur shumë më herët. E duket se pavarësisht karrierës e pozicioneve, të gjithë janë në një mendje, kur thonë se “jeta lind vetëm prej marrëdhënies mashkull - femër dhe kjo është arsye e mjaftueshme për ta sjellë si argument, në favor të formës tradicionale të marrëdhënieve seksuale”. Në të vërtetë, i këtij mendimi janë edhe shumica e shqiptarëve, veçse askush nuk e di nëse kjo deklaratë do të kishte ngjallur të njëjtin reagim, në një tjetër qytet të Shqipërisë.


“Big Brother”

Klodi, djali i debatit

Djali që nxiti debatin e homoseksualizmit, është një nga pjesëmarrësit e edicionit të tretë të “Big Brother Albania”, reality show-t që realizohet nga “Top Media”. Është 35 vjeç dhe ka lindur në Lezhë. Në vitin 1993 largohet drejt Italisë, në kërkim të një jete të re. Një histori e ngjashme me shumë shqiptarë të tjerë, të cilëve u është dashur të kalojnë shumë vështirësi në emigracion. Arrin të gjejë një vend të mirë pune në një nga diskotekat më të famshme të Milanos, ku momentalisht menaxhon marrëdhëniet me publikun. Duke qenë se diskoteka ku punon frekuentohet nga njerëz të famshëm, një pjesë e miqve të tij janë njerëz të njohur të botës së artit dhe modës italiane. Madje në klipin e tij prezantues në BB, u shfaq edhe balerini Kledi Kadiu. Pjesëmarrja në “Big Brother” ishte një nga sfidat e Klodit. Vetëm pas dy javësh pjesëmarrjeje, përmes një letre drejtuar së ëmës, Klodi pranoi publikisht prirjen e tij seksuale. Ai pranoi homoseksualitetin e tij dhe njëkohësisht i kërkoi nënës, por edhe publikut shqiptar, ta pranonin për atë që ishte. Në shtëpinë e BB, deklarata e Klodit u prit me lot dhe përqafime, por shumë shpejt nisën ndarjet, ashtu siç në të vërtetë ka ndodhur edhe jashtë shtëpisë së “vëzhguar”. Ka nga ata që e gjykojnë, ka nga ata që janë tërësisht indiferentë, por dhe nga ata që po “luftojnë” për të drejtat e Klodit e të tjerëve si ai.

Protestat kundër Klodit të Big Brother, Zogaj e Marku: Arsyet pse lezhjanët dolën në rrugë

 Alma Mile

Një çështje personale, njerëzore, që duhet respektuar si e tillë, por pa qenë nevoja t’i bësh publicitet. Dy intelektualë që kanë lidhje me Lezhën, njëri si i lindur atje, e tjetri si deputet shprehen mbi zhurmën që ka ngjallur deklarata e Klodit të “Big Brother”. Për shkrimtarin dhe politikanin Preç Zogaj nuk ka asnjë arsye për të protestuar ndaj një individi, i cili ka një drejtim të ndryshëm seksual nga të tjerët, por ndaj atyre që i bëjnë një publicitet të fryrë. Sipas Mark Markut, pedagog i gazetarisë dhe deputet i Lezhës, edhe pse protesta mund të justifikohet deri diku me traditën, ajo është e tepërt dhe po kështu edhe gjithë reagimet që erdhën ndaj protestës.

Një deklaratë e një të riu në një show televiziv, mbi orientimin e tij seksual ka ngjallur jo pak debate ditëve të fundit, ku janë përfshirë edhe diplomatë. Ju, si gazetar por edhe si njeri i politikës, mendoni se shoqëria shqiptare është gati të përballet me këtë realitet?

Preç Zogaj: Pavarësisht nga qëndrimi që mbajnë individë, apo grupe të ndryshme ndaj këtij fenomeni, kjo është një temë humane dhe duhet trajtuar si e tillë. Fenomeni i homoseksualizmit është i vjetër sa dhe vetë shoqëria njerëzore, madje qëndrimi ndaj homoseksualizmit ndryshon nga koha në kohë, nga vendi në vend. Në antikiteti ishte diçka thuajse legale. Fenomeni pësoi mbyllje në vetvete, për shkak të trajtimit që i ka bërë kisha nëpër shekuj, por prapë është një fenomen njerëzor, fiziologjik, nuk është as zgjedhje, as mallkim kundrejt tyre. Ne e dimë shumë mirë që figura të mëdha të kulturës dhe artit, kanë qenë homoseksualë, si Safoja, që e ka lartësuar në artin e vet, marrëdhënien e bukurisë me bukurinë, apo Oskar Wajldi. Kjo është një çështje vetjake e njeriut, që dikush e tregon, një tjetër jo, vjen një moment që ajo bëhet çështje e të drejtave të komunitetit, si edhe në botë. Duke iu referuar rastit në fjalë, them se ka pasur instrumentalizim nga të gjitha palët që merren me rastin e Klodit. Në Shqipëri, nuk është hera e parë që kemi përballje të shoqërisë me këtë fenomen, madje dhe me forma të organizuara të homoseksualëve. Unë kam njohur përfaqësues të tyre, që kanë shtruar kërkesa në emër të shoqatës. Ata kanë të drejtë të gëzojnë liritë e tyre. Shoqëria nuk mund t’i përjashtojë ata. Qëndrimi që mbahet është çështje e kulturës së individit, por shoqëria, Qeveria, institucionet, në mënyrë kategorike nuk mund të mbajnë një qëndrim përjashtues ndaj kësaj kategorie.

Mark Marku: Shoqëria shqiptare po përballet me vonesë me një problem të hershëm të shoqërisë njerëzore. Por nuk duhet harruar se një problem i tillë ka ekzistuar edhe më parë në shoqërinë shqiptare. Dukuria e dylberizmit ka qenë mjaft e përhapur gjatë gjithë periudhës së pushtimit osman, sidomos në qendrat urbane, jeta shoqërore e të cilave është përcaktuar së tepërmi nga garnizonet turke dhe nga administrata perandorake. Edhe më vonë, natyrisht homoseksualizmi ka ekzistuar, por për shkak të ndikimit të madh të traditës mbi shoqërinë shqiptare, ajo i ka mbajtur të fshehura probleme të tilla. Natyrisht edhe në modernistet, tradita ka ushtruar presion dhe ka bërë që problemet që kanë të bëjnë me homoseksualizmin të mbahen të fshehura. Tani po dalin në sipërfaqe në formën e debateve publike. Mendoj se debati me të gjitha format që shprehet ai, është më i mirë se sa fshehja e problemeve dhe hipokrizia.

Duke lënë mënjanë dhe gazetarinë dhe politikën, ju personalisht, ç’mendoni mbi këtë çështje?

Preç Zogaj: Mua publiciteti më duket paksa i kërkuar. Kam lexuar shumë për personazhe që kanë qëlluar të jenë homoseksualë dhe kjo nuk i ka penguar të shkëlqejnë në fushat e tyre. Dhe vepra e tyre është ajo që kanë lënë, jo ajo që u ka “qëlluar”. Nuk besoj se është me të zgjedhur. Çdo mashkull, apo femër dëshiron të jetë ai që ka bërë natyra, këto janë deviacione, që nuk janë zgjedhje, por në fund të fundit njeriu vlerësohet nga ajo që lë.

Mark Marku: Personalisht e shoh homoseksualizmin si një anormalitet dhe mendoj se çiftëzimet normale dhe më të zakonshme janë ato mes sekseve të kundërta. Tashmë e dimë të gjithë se jeta lind vetëm prej marrëdhënies mashkull - femër dhe kjo është arsye e mjaftueshme për ta sjellë si argument në favor të formës tradicionale të marrëdhënieve seksuale. Megjithatë e kuptoj edhe palën tjetër, pra atë të homoseksualëve dhe jam kundër çdo forme të diskriminimit të tyre. Një shoqëri e emancipuar duhet t’i trajtojë ato në mënyrë normale. 

Deklarata e Klodit ka nxitur reagime të ashpra në Lezhë, deri në protestë, është kjo e justifikueshme?

Preç Zogaj: Në Shqipëri dhe në Lezhë ka një konceptim të caktuar mbi këtë fenomen. Nuk shihet në tërësinë e vet, lidhur me të drejtat. Shihet ana e rëndomtë, banalizohet çështja dhe ka njerëz që ndihen të fyer. Kam ndjekur lajmet dhe nuk e kuptoj përse protestohet. Nëse ka ndonjë prirje për t’i bërë publicitet, atëherë duhet protestuar kundër atyre që i bëjnë jehonë pa qenë nevoja. Nuk ka arsye për të protestuar ndaj personit. Kjo është çështje që nuk ka të bëjë me thelbin njerëzor.

Mark Marku: Pa e justifikuar agresivitetin e shprehur ndaj deklaratës së djalit të “Big Brother”, jam përpjekur ta kuptoj arsyen e protestës së tyre. Mendoj se tradita ndikon dhe shpeshherë është ajo që përcakton sjelljet e njerëzve. Reagimet e tyre i shpjegoj pikërisht për këtë shkak të kësaj të fundit.

Mos ndoshta ka ndikuar edhe fakti që Lezha është një qytet, ku katolicizmi është më i shprehur?

Preç Zogaj: Nuk mendoj se këtë çështje e inkurajon kisha. Më rezulton që ajo është tërësisht jashtë kësaj çështje. Pavarësisht qëndrimit që ajo mban, kudo kjo çështje trajtohet sipas legjislacionit, apo konform qasjeve bashkëkohore. Kisha është edhe kundër abortit, por ai është legal në shumë vende të botës, ashtu si edhe te ne. Nuk konstatoj se protesta ka një vokacion katolik, është më tepër protestë e sedrës, që edhe mund të inskenohet për të bërë lajm. Është interesante kjo. Fakti që ne të gjithë po e diskutojmë, do të thotë se “Big Brother” ka prodhuar një ngjarje suplementare për t’u bërë interesant. Janë ftuar edhe ambasadorë, pasi e gjitha ndodh edhe në kontekstin e ligjit për legalizimin e homoseksualizmit.

Mark Marku: Jo vetëm në veri, por në gjithë Shqipërinë tradita është ende e fortë. Sigurisht nuk duhet harruar edhe fakti se protestuesit vijnë nga një zonë katolike, dhe homoseksualizmi është i papajtueshëm si me katolicizmin, ashtu edhe me pjesën dërmuese të të gjitha besimeve. Megjithatë mendoj se reagimi i tyre ka qenë i ekzagjeruar, ashtu sikurse ka qenë i ekzagjeruar edhe reagimi ndaj reaguesve.

Doris Demetja: Shqiperia ka eksperienca të hidhura me regjistrimin e popullsisë

Nertila Maho

Regjistrimi i popullsisë mbi baza etnike dhe fetare si “sipërmarrja” më ambicioze e Institutit të Statistikave ka hapur një debat të gjerë. “Thembra e Akilit” përsa i përket qëndrimit të komuniteteve fetare të cilët janë të përfshirë drejtpërdrejt në proces janë saktësia, korrektesa dhe standardet mbi të cilat do të bëhet ky regjistrim. Qëndrimet e këtyre komuniteteve nuk janë të njëjta por të gjitha i bashkon refreni “regjistrimi të jetë korrekt sipas normave ndërkombëtare”. Gjatë bisedave me përfaqësues të tyre konstatohet se deri më tani askush nuk ka kontaktuar në emër të INSTAT-it qoftë për t’i vënë në dijeni apo edhe për të gjetur bashkëpunim në rast se do të jetë e nevojshme. Lidhur me aktivizimin në procesin e regjistrimit mendimet janë të ndryshme. “Në regjistrime të tilla, në grupet e punës është mëse e domosdoshme të merren edhe përfaqësues nga komunitetet fetare për të mos lënë vend për abuzime” shprehet Dorian Demetja drejtor i Kulturës në Komunitetin Musliman. Në anën tjetër është pikërisht Kisha Orthodhokse Autoqefale ajo që e distancon veten nga procesi. Thoma Dhima, kryeredaktor i gazetës “Ngjallja” botim i Kishës, shprehet se kjo i përket sferës së veprimit të shtetit dhe jo komuniteteve fetare. Çështja e regjistrimit mbi baza fetare ka servirur edhe aludime të ndryshme të tipit se nëse ky regjistrim do të servirë rezultate që do të kundërshtohen nga komunitetet mund të shërbejë si një shkak për prishjen e harmonisë fetare për të cilën vendi ynë është një shembull i mirë. Edhe në këtë pikë Dorian Demetja, shpreh rezerva lidhur me regjistrimin duke vënë në dukje faktin që vendi ynë numëron një sërë eksperiencash të hidhura sa i përket regjistrimit të popullsisë të cilat kanë lënë vend për debat, pa përmendur këtu problemet me listat zgjedhore. “Unë mendoj duke pasur parasysh rrethanat dhe situatat në të cilat ndodhet Shqipëria, se ky regjistrim nuk do të zhvillohet në mënyrë objektive dhe për më tepër rezultati do të jetë fiktiv dhe jo real” shprehet Demetja si pjesë e Komunitetit Musliman. Sipas tij ky rezultat nuk do t’i shërbejë vendit, përkundrazi dalja e një shifre fiktive do të krijojë kontradiktë dhe konflikt, në kohën kur Shqipëria shquhet si një vend i paqes ndëretnike dhe ndërfetare. Për komunitetin katolik Don Gjergj Meta pranë Katedrales së Shën Palit në Tiranë, shprehet se është mirë që të bëhet një regjistrim i saktë mbi baza fetare për të pasur një statistikë dhe për t’ju larguar hamendësimeve me të cilat kemi kohë që besojmë. Sipas tij kjo nuk do të cenojë aspak harmoninë fetare sepse në të kundërt nëse ajo bazohet në numra do të quhej false. Pavarësisht qëndrimeve “pro” dhe “kundër” duket se ajo që ka më shumë rëndësi për komunitetet është që rezultati të jetë sa më i saktë.

Regjistrimi i popullsisë si kusht drejt integrimit

Instituti i Statistikave është duke zhvilluar projektin më të madh të regjistrimit të popullsisë dhe banesave. Pyetësori i hartuar në rang ekspertësh përmbledh në brendësi pyetje që kërkojnë paraqitjen e panoramës ekonomike, kulturore, sociale, etnike dhe fetare në vend si kusht i synimit për integrim në BE. Në disa tryeza të organizuara nga INSTAT është bërë e ditur se gjysma e parë e 2010-ës do të jetë një kohë e mjaftueshme për t’ju kushtuar studimit të pyetësorit nga ekspertët dhe të interesuarit kurse pjesa tjetër do të jetë një vijueshmëri paraprake e procesit. Procesi i regjistrimit të popullsisë dhe banesave pritet të përfundojë në vitin pasardhës duke dhënë kështu edhe panoramën e plotë aktuale të vendit tonë në disa aspekte. Kostoja e këtij procesi, që pritet të nisë në 2011-ën, arrin në rreth 15 milionë euro.

Thoma Dhima Kisha Orthodhokse Autoqefale
“Vendi ynë me Kushtetutë është një shtet laik dhe ky regjistrim që do të bëhet nga ana e Institutit të Statistikave i takon sferës së veprimit të shtetit dhe jo komuniteteve fetare, që nuk luajnë ndonjë rol as në përgatitjen e as në kryerjen e tij. Sidoqoftë, Kisha Orthodhokse, Autoqefale e Shqipërisë mbështet çdo hap që i shërben shoqërisë shqiptare për të ecur përpara në rrugën e integrimit, gjithmonë kur ai kryhet me korrektese e drejtësi sipas normave ndërkombëtare të cilat e bëjnë më të saktë edhe rezultatin final”.

Dorjan Demetja Komuniteti Musliman
“Vetë regjistrimi i popullsisë është një proces i vështirë dhe komplikohet akoma më shumë nëse do të bëhet mbi baza etnike dhe fetare. Unë mendoj duke pasur parasysh rrethanat dhe situatat në të cilat ndodhet Shqipëria, se ky regjistrim nuk do të zhvillohet në mënyrë objektive dhe për më tepër rezultati do të jetë fiktiv dhe jo real. Të gjithë e pranojnë që shifra do të jetë fiktive dhe po të gjithë heshtin përballë këtij devijimi të realitetit. Nuk e kuptoj pas gjithë këtyre problematikave, përse është ky nxitim për regjistrimin fetar”.

Don Gjergj Meta Katedralja e Shën Palit
“Për ne regjistrimi mbi baza fetare nuk paraqet ndonjë problem. Në kuptimin që nëse ky regjistrim duhet të bëhet  sigurisht mbi baza saktësisht shkencore sipas rregullave që njeh sociologjia apo shkencat  e tjera në këtë pikë atëherë mendoj që do të shërbente shumë për qartësinë statistikore duke lënë mënjanë pastaj prapaskenat që mund të jenë politike, gjeopolitike që nuk na takojnë. Unë jam absolutisht i bindur që kjo nuk do të prekë harmoninë fetare sepse nëse kjo e fundit do të bazohej mbi numra atëherë është fals ajo që kemi deri tani. Përkundrazi do të thosha që kur ekziston një e vërtetë harmonia bëhet më e fortë”.